داستان تکراری غرفه‌فروشی، درب نمایشگاه‌های ما هنوز بر همان پاشنه می‌چرخد

0

درب نمایشگاه‌های ما هنوز بر همان پاشنه می‌چرخد

نمایشگاه بیلدینگ شو کانادا

شاید اصلی‌ترین پرسشی که پس از برگزاری هر نمایشگاه در فضای ذهنی شرکت‌کنندگان و بازدیدکنندگان پیچ و تاب می‌خورد این موضوع باشد که واقعاً چقدر این نمایشگاه توانسته است به اهداف از پیش تعیین‌شده خود دست یابد و تا چه اندازه حتی به آن‌ها نزدیک شده است؟ واقعیت این است که این پرسش همچون رنجی تاریخی در تار و پود ما تنیده شده است. همانگونه که «هفدهمین نمایشگاه صنعت ساختمان» نشان داد که هنوز در بر همان پاشنه می‌چرخد. اصولاً سازوکار نمایشگاه‌های داخلی که به‌عنوان نمایشگاه بین‌المللی برگزار می‌شود با آن چه که در نمایشگاه‌های «حقیقتاً بین‌المللی» می‌گذرد تفاوت بسیار دارد. نگاهی اجمالی به این نمایشگاه‌ها نشان می‌دهد که نه تنها خروجی آنان با اهداف برگزاری نمایشگاه سازگار نیست بلکه حتی معطوف به آن نیز نبوده است. در اساسنامه «شرکت نمایشگاه‌های بین‌المللی ایران» از همان ابتدا به درستی بر این نکته انگشت گذاشته شده است که مهم‌ترین هدف برگزاری نمایشگاه‌های بین‌المللی در ایران، توسعه صادرات غیرنفتی است. هنگامی که این موضوع را با مفاهیمی مانند اقتصاد مقاومتی و حمایت از تولید داخلی در نظر بگیریم اهمیت کار دوچندان می‌شود. با در نظر گرفتن این نکات نخستین پرسشی که مطرح می‌شود این است که نمایشگاه‌های بین‌المللی ما چه اندازه در راستای رسیدن به این هدف گام برداشته‌اند؟ برای نمونه «هفدهمین نمایشگاه بین‌المللی صنعت ساختمان» به کدامیک از هدف‌های تعیین‌شده دست یافت و اصولاً معیارهای شرکت نمایشگاهی برای سنجش میزان موفقیت و درستی برگزارکنندگان و دستیابی به اهداف و پیشبرد اهداف کلان این مجموعه چیست؟

همانگونه که می‌دانیم مهم‌ترین هدف برگزاری نمایشگاه‌های بین‌المللی گرد‌هم‌آوردن تولیدکنندگان و خریداران و مصرف‌کنندگان در یک مکان و زمان واحد است. به تعبیر ساده، نمایشگاه‌ها مهم‌ترین شیوه بازاریابی دنیای مدرن است. این موضع به اندازه‌ای مهم است که شرکت‌های آلمانی هر سال حدود ۵ میلیارد یورو صرف شرکت در نمایشگاه‌های گوناگون می‌کنند یا شرکت‌های آمریکایی با اختصاص بودجه ۱۴‌درصدی برای حضور در نمایشگاه در مقابل یک و نیم‌درصدی که صرف تبلیغ به روش‌های دیگر می‌کنند به‌خوبی اهمیت حضور در نمایشگاه‌های بین‌المللی را نشان می‌دهند. اما شواهد نشان می‌دهد که شوربختانه نمایشگاه‌های ما تنها نام و عنوان «بین‌المللی» را یدک می‌کشند و چندان به محتوا و ماهیت آن پایبند نیستند. هرچند با جدیت در اساسنامه شرکت نمایشگاهی قید شده است که اصلی‌ترین هدف برگزاری نمایشگاه‌های ایران توسعه صادرات غیرنفتی است اما گویا این هدف آشکارا به مسلخ برده شده است؛ چرا که غرفه‌فروشی و کسب بیشترین درآمد از اجاره‌دادن غرفه‌ها جای آن را گرفته است. به تعبیری نمایشگاه به جای آنکه هدف باشد تبدیل به وسیله شده است. از منظری دیگر باید این پرسش مطرح شود که بهترین روش برای دستیابی به هدف‌های اساسنامه شرکت نمایشگاهی و هدف‌های مشخص خود نمایشگاه چیست؟ می‌توان این پرسش را با کنجکاوی دیگری بسط داد که از اساس در دیگر جاهای دنیا نمایشگاه‌ها چگونه برگزار می‌شود و شرکت‌ها چه وظایفی دارند؟

نخستین چیزی که از مقایسه نمایشگاه‌های ایران با نمایشگاه‌های دیگر نقاط جهان پدیدار می‌شود این موضوع است که مطابق تعریف، نمایشگاه بین‌المللی جایی است که شرکت‌ها و کمپانی‌ها حضور واقعی دارند. در حالی که در ایران این حضور واقعی نیست بلکه معمولاً واردکننده یک محصول به جای برند اصلی در نمایشگاه حضور پیدا می‌کند و طرفه اینکه مسئولان نمایشگاه نیز در بیلان‌کاری خود نام کشور اصلی محصول را به جای آن واردکننده قید می‌کنند! با این توصیف نمی‌توان نمایشگاه‌های ایران را به معنی واقعی کلمه بین‌المللی دانست.

نکته مهم دیگر، شکل و نحوه برگزاری نمایشگاه است. برگزارکنندگان نمایشگاه‌های بین‌المللی می‌کوشند با گنجاندن محصولات متنوع و شرکت‌های گوناگون از تنوع طیفی یک صنعت برای ارتقای آن بهره گیرند. در کنار این نکته کلیدی، بزرگترین هنر مدیریتی نمایشگاه‌های موفق، آوردن و به تعبیری کشاندن خریدار از سراسر جهان یا دست‌کم از کشورهایی که صنعت‌شان هدف‌های صادراتی دارد به نمایشگاه است. این پدیده معمولاً در قالب تبلیغات گسترده، تورهای رایگان، تورهای تخصصی، برگزاری سمینارهای جانبی تخصصی، و… اجرا می‌شود.

از این منظر مقایسه نمایشگاه‌های بین‌المللی با نمایشگاه‌های بین‌المللی وطنی چندان دشوار نیست. نمایشگاه‌هایی که هدف‌های کوچک و کوتاه‌مدتی مانند غرفه‌فروشی و کسب درآمد را جایگزین هدف‌های مهم و بزرگی همچون توسعه صادرات غیرنفتی کرده‌اند.  وقتی اقتصاد مقاومتی یا توسعه صادرات در صدر اهداف کلان سیاست‌گذاری‌های کشور جای دارد با یک حساب سرانگشتی ساده می‌توان فهمید که این امر محقق نشده است. مثلاً در همین نمایشگاه صنعت ساختمان که به تازگی برگزار شد به گفته مدیران نمایشگاه حدود ۵۰ هزار مترمربع زیربنا به این کار اختصاص یافته بود. اگر در نظر بگیریم که برای ۲۴ متر غرفه نمایشگاهی شرکت‌ها دست‌کم ۵۰ میلیون تومان می‌باید هزینه می‌کردند در نتیجه حداقل حدود ۱۰۵ میلیارد تومان سرمایه‌ بخش خصوصی طی ۴ روز خرج شد بدون اینکه هیچ یک از هدف‌های کلان کشور و حتی نمایشگاه محقق شده باشد.

از این منظر دستیابی به هدف‌هایی مانند توسعه صادرات، اقتصاد مقاومتی و حمایت از تولید داخلی نیازمند دگرگونی تمام‌عیار شیوه برگزاری نمایشگاه‌هاست. هم اکنون دو سایت نمایشگاهی مهم در تهران وجود دارد که یکی زیرمجموعه وزارت صنعت و معدن و دیگری زیرمجموعه شهرداری تهران است. از آنجایی که هم شورای شهر و شهرداری تهران پوست انداخته‌اند و هم وزارت صنعت و معدن برای طی مسیر دور دوم دولت دکتر روحانی آماده می‌شود، شایسته است که موضوع نمایشگاه‌های بین‌المللی ایران با نگاهی نو و معطوف به سیاست‌های کلان کشور بازنگری شود. بنابراین از یکسو بودجه مملکت و سرمایه‌های بخش خصوصی هدر نمی‌رود و از سوی دیگر ضمن ارزآوری و توسعه صادارت، اشتغال‌آفرینی و ایجاد رضایت مشتری و… به نیکی محقق می‌شود.

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید