محسن هاشمی رفسنجانی: تهران در چمبره حاشیه‌نشینی است

0

محسن هاشمی رفسنجانی فرزند اکبر هاشمی رفسنجانی، از چهره‌های برجسته انقلاب اسلامی ایران و رییس شورای شهر تهران است. او ۱۳ سال ریاست هیئت‌مدیره و مدیرعاملی شرکت متروی تهران را بر عهده داشته ‌است و در پنجمین دوره انتخابات شورای اسلامی شهر تهران به‌عنوان نفر نخست فهرست امید از سوی اصلاح‌طلبان معرفی شد. محسن هاشمی سوابق سیاسی و اجرایی متعددی نظیر ریاست دفتر مجمع تشخیص مصلحت نظام، ریاست بازرسی ویژه ریاست جمهوری و عضو هیئت مدیره سازمان صنایع دفاع اشتغال داشته که از او مدیری شاخص ساخته است. او تحصیلات عالی خود را در رشته مهندسی مکانیک دنبال کرد و دوره فوق لیسانس را در حوزه نظامی به پایان رساند. هاشمی تحصیلات خود را در رشته مهندسی مکانیک از دانشگاه پلی‌تکنیک مونترال کانادا به پایان رساند.

تهران شهری با زیرساخت مناسب
محسن هاشمی رفسنجانی رییس شورای شهر تهران در گفتگو با «ساخت و ساز» با عنوان اینکه شهر تهران در بسیاری از زیر ساخت‌های شهری از برنامه جلوتر است اظهار داشت: «نرخ جمعیت تهران متناسب با طرح جامع تدوین شده رشد یافته و پایتخت با جمعیتی در حدود ۸میلیون و ۷۰۰هزار نفری در بسیاری حوزه‌ها از زیرساخت‌های مناسب برخوردار است اما مشکل اصلی در عدم گسترش و توسعه در شهرهای اطراف و مناطق حاشیه‌ای است که مجموعاً کلان‌شهر تهران را تشکیل می‌دهند.
وی در ادامه سرازیر شدن جمعیت به سمت شهرهای حاشیه‌ای و عدم انطباق زیرساخت‌های لازم متناسب با نرخ رشد جمعیت توسعه را از مشکلات شهر تهران دانست و افزود: «تردیدی نیست که زیرساخت‌‌های حمل‌و‌نقلی در سال‌های اخیر با سرعت معقولی گسترش یافته است اما تمرکز اقتصادی زمینه نقل و انتقالات روزانه میلیون‌ها نفر را فراهم آورده که تبعات ناشی از آن در شهر تهران با مشکلاتی همچون ترافیک، آلودگی هوا و بسیاری از ناهنجاری‌های اقتصادی و اجتماعی خودنمایی می‌کند.»

گسترش حاشیه‌نشینی
هاشمی در خصوص زیر ساخت‌های تهران اظهار داشت: «بررسی‌ها نشان می‌دهد شهر تهران و حومه در سال ۱۳۴۵ حدود ۳ میلیون نفر جمعیت داشته است که بر اساس اولین طرح جامعی که در همان سال برای این شهر تدوین شد در افق ۲۵ ساله با افزایش ۵ میلیون نفری، جمعیت ۸ میلیونی با مساحت ۶۱۵ کیلومتر مربعی برای پایتخت پیش‌بینی شده بود. وی در ادامه به جمعیت ۵،۵ میلیون نفری تهران در سال ۱۳۷۰ و پایان افق پیش‌بینی‌شده اشاره کرد و افزود: «بر اساس مطالعات صورت‌گرفته از سوی شورای‌عالی شهرسازی و معماری مبنی بر ساماندهی و تمرکززدایی از شهر تهران که در آن مطالعات پایه، جمعیتی، اقتصادی، صنعتی، مسکن و هم‌چنین مطالعات کالبدی، حمل‌ونقلی به همراه بررسی میزان مصارف انرژی و قوانین و مقررات مورد واکاوی قرار گرفته است نشان می‌دهد به دلیل آنچه مشکلات اقتصادی ناشی از گرانی زمین و مسکن و هم‌چنین ترافیک که انواع آلوگی‌های صوتی، بصری و هوا را به همراه افزایش هزینه‌های حامل‌های انرژی در پی داشته است نرخ رشد جمعیت در شهر تهران همگام با پیش‌بینی‌ها نبوده و شاهد سرریز شدن جمعیت مهاجر به سمت حاشیه‌نشینی و شهرهای اطراف هستیم.»
محسن هاشمی رفسنجانی که پیش از این مدیریت متروی تهران را نیز در کارنامه کاری خود دارد به تشکیل شورای نظارت بر گسترش شهر تهران اشاره کرد و گفت: «همزمان با برنامه دوم توسعه شورای نظارت بر گسترش شهر تهران با هدف کنترل و ایجاد تعادل نرخ رشد جمعیت با توسعه زیرساخت‌ها کار خود را آغاز کرد. اما این شورا در سال ۷۹ و همزمان با افزودن شدن منطقه ۲۲ به تهران و روند رو به رشد حاشیه‌نشینی منحل شد که در نهایت مساحت تهران به بیش از ۸۰۰ کیلومتر مربع رسید.»

الزام برای تمرکز زدایی
رییس شورای شهر تهران جاذبه‌های اقتصادی به همراه مشکلات ناشی از ضعف زیرساخت‌ها و گرانی تأمین هزینه‌های مسکن را در تبدیل شدن تهران به کلان‌شهر حائز اهمیت می‌داند. محسن هاشمی سال‌ها از نزدیک با ساختار مدیریت استراتژیک و نحوه طبقه‌بندی ملزومات شهری آشنا بوده و به‌خوبی از تبعات و پیامد‌های مدیریت سازنده یا سوءمدیریت آشناست. وی در رابطه با تشکیل الگوی نظام‌مند شهرنشینی تأکید کرد: «بررسی روند شهرنشینی در کشور نشان می‌دهد در طول ۵ دهه گذشته میزان جمعیت شهرنشین کشور با رشد ۶ برابری همراه بوده است به‌گونه‌ای‌که تراکم جمعیتی تهران از ۲۸۳ نفر در هکتار به ۷۷۶ در مجموعه شهری تهران رسیده و هم اکنون مجموعه کلان‌شهر تهران با ۶۱ شهرستان از جمعیتی بالغ بر ۱۵ میلیون نفر در مساحت ۱۸ هزار کیلومتر مربعی برخوردار است، پیش‌بینی‌ها حاکی از افزایش جمعیت کنونی کلان‌شهر تهران به حدود ۲۰ میلیون نفر در کمتر از ۲۰ سال آینده خبر می‌دهند که از این میزان ۹ میلیون نفر آن در شهر تهران و مابقی در شهرهای اطراف ساکن خواهند بود،وی با عنوان این‌که در حال حاضر بیش از نیمی از جمعیت تهران بزرگ در شهرهای حاشیه‌ای متمرکز شده است گفت: آنچه مسلم است ساختار کالبدی مجموعه شهری تهران باید مورد بررسی قرار گیرد تا شاهد کاهش وابستگی به زمین در مناطق مرکزی باشیم.»

تقویت حومه و اقمار شهر
معضل زیرساخت‌های شهری در تهران سال‌هاست که از سوی کارشناسان و ناظران شهری و جامعه‌شناسی مطرح می‌شود. هاشمی با اشاره به این چالش طولانی‌مدت ادامه داد: «آنچه باعث بروز مشکلات ناشی از رشد جمعیت در تهران بزرگ می‌شود عدم توجه به توسعه زیرساخت‌های لازم شهرهای اطراف و تشکیل‌دهنده کلان‌شهر تهران در بخش حمل‌ونقل با محوریت ریلی، توسعه مراکز خرید و فروشگاهی و هم‌چنین مراکز درمانی و بیمارستانی به همراه نبود تطابق نیازهای فرهنگی و اجتماعی بر اساس رشد جامعه مدرن و تکنولوژی‌زده شهری است.» هاشمی بر لزوم تمرکززدایی و پیش‌گیری از هجوم جمعیت به تهران تأکید کرد و گفت: روزانه بالغ بر ۷۰۰ هزار خودرو جمعیتی جدود ۱٫۵ میلیون نفر را به دلیل وجود جاذبه‌های مختلف به تهران منتقل و خارج می‌کنند که این موضوع بخش بزرگی از ترافیک و آلودگی هوا و سایر مشکلات نظیر اتلاف وقت و انرژی برای تردد به مرکز شهر یا قطب‌های خاص اقتصادی، اداری و فرهنگی-تفریحی را در پی دارد. وی با عنوان این‌که یکی از راه‌های تراکم‌زدایی از کلان‌شهرها در کشورهای توسعه‌یافته تقویت حومه و اقمار شهری است، تصریح کرد: تفاوت حاشیه و حومه در برخورداری از امکانات، زیرساخت‌ها ورفاه عمومی است که عدم تناسب آن در حاشیه‌نشینی به محرومیت، فقر، بزهکاری و فقدان آموزش، بهداشت و زیرساخت‌ها منجر می‌شود. بنابراین در صورتی‌که این مراکز در نقاط مختلف شهر و حتی حومه و اقمار شهر توزیع شود، طبیعتاً بسیاری از این مشکلات با کاهش تردد کمتر می‌شود و از سوی دیگر شاهد رونق و کسب و کار در تمامی مناطق شهری خواهیم بود.

تناسب جمعیتی
این عضو شورای شهر تهران بر تناسب نسبی زیرساخت‌های شهر تهران با جمعیت کنونی اشاره کرد و گفت: «با در نظر گرفتن جمعیت ۸ میلیون و ۷۰۰هزار نفری شهر تهران و همچنین برخورداری از ظرفیت و پتانسیل‌های اقتصادی مناسب، تأمین نیازها و توسعه زیرساخت‌های شهری دور از دسترس نیست همان‌گونه که در حمل‌ونقل با وجود نیاز بیشتر شهر به حمل‌ونقل ریلی اما در حوزه اتوبان‌ها و جاده‌های دسترسی رشد چشم‌گیری را شاهد هستیم. از سوی دیگر در سایر حوزه‌های شهری هم‌چون مراکز خرید و فروشگاهی و هم‌چنین ایجاد مراکز فرهنگی و تفریحی نیز تعادل نسبی برقرار است. اما آنچه حائز اهمیت است برنامه‌ریزی و ارایه طرحی واحد برای کلان‌شهر تهران در راستای تمرکززدایی و ارایه زیرساخت‌ها و خدمات مناسب در حاشیه‌ها و شهرهای اطراف است.»

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید