آیین نامه ساختمان ۸۰ سال است که اجرا نمی‌شود!

0

استاد پیشکسوت زلزله شناسی ایران با اشاره به تلفات و خسارات بسیار سنگین زمین‌لرزه اخیر در پایتخت هائیتی، رخداد این زمین‌لرزه طبیعی را هشداری برای توجه جدی به خطر زلزله احتمالی در تهران و سایر شهرهای بزرگ کشور خواند و گفت: تلفات و خسارات زمین‌لرزه احتمالی در تهران که همیشه باید انتظار آن را داشت به مراتب بیش از زلزله هائیتی خواهد بود که با توجه به وضعیت نامناسب پایتخت، تلفات و خسارت‌های ثانویه آن به مراتب شدیدتر از اثرات زلزله مرگبار اصلی خواهد بود.
دکتر بهرام عکاشه در گفت‌وگو با ایسنا، با بیان این مطلب با تاکید بر اینکه کشور ایران با توجه به زلزله خیز بودن باید یک وزارتخانه زلزله شناسی داشته باشد،‌ تصریح کرد: ما به یک سازمان عریض و طویل در این عرصه نیاز داریم تا زلزله نگاری کرده و در تعامل با دانشمندان جهان باشیم و در هر استان باید یک مرکز زلزله شناسی راه اندازی کنیم؛ البته راه اندازی چنین مراکزی در استان فارس، منطقه بندر عباس و کرمانشاه بسیار ضروری است.
این استاد پیش‌کسوت که خود افزون بر ۱۵۰ زلزله شناس را در کشور تربیت کرده‌ است، خاطرنشان کرد که طراحی این مراکز باید به گونه‌ای باشد که در همه آنها کارشناسان و متخصصانی در حوزه زلزله شناسی و زلزله نگاری آموزش داده شوند.
عکاشه با بیان اینکه زلزله پدیده‌ای است که همیشه باید انتظار آن را داشت، گفت: زلزله رخدادی نیست که اگر یک بار اتفاق بیافتد، دیگر رخ ندهد و اگر ساختمان‌ها مقاوم نباشد زمین لرزه هر بار کشته و مجروحان زیادی بر جای خواهد گذاشت؛ از این رو باید به ژئوتکنیک زیر ساختمان به عنوان یک معیار اصلی در ساخت بنا برای جلوگیری از تخریب و به دنبال آن کشته شدن انسان‌ها دقت کرد.
رییس دانشکده علوم پایه دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال تصریح کرد: بافت شهر تهران از ۲۰۰ سال پیش شکل گرفته و هم اکنون به این بزرگی رسیده است و هیچ شهرداری هم نمی‌تواند حریف این شهر شود؛ بنابراین، باید در مکانی دیگر پایتخت را بنا کنند و از ابتدا با دانش سال ۲۰۱۰ ساخته شود، چرا که تهران فعلی با دانش ۲۰۰ سال پیش پایه ریزی شده است در صورتی که اگر قصد ایمن شدن در برابر زلزله را داریم باید با تکنولوژی روز پایتخت کشور به عنوان قلب ایران را بسازیم.
وی با بیان اینکه ایران حدود ۸۰ سال است که آیین نامه ساخت ساختمان داریم، تصریح کرد: داشتن آیین نامه تنها کافی نیست بلکه تعهد به اجرا و تحقق آن اهمیت دارد و در برابر زلزله ما را ایمن می‌کند.
استاد بازنشسته زلزله‌شناسی دانشگاه تهران با اشاره به زمین‌لرزه ویرانگر هائینی و مقایسه ساختار شهر تهران با پایتخت زلزله‌زده آن کشور گفت: هائیتی در مجموع یک کشور کوهستانی است و پورتوپرنس – پایتخت آن کشور – شیب‌دار بوده و زمین آن مثل تهران از رسوب‌های نرم تشکیل شده است. در تهران آب از کوه‌های البرز جاری شده و به سمت دشت ورامین می‌آید و یک مخروط افکنه می‌سازد و مردم هم بدون توجه به گسل و جنس زمین بر روی مخروط افکنه‌ها اقدام به ساخت و ساز کرده‌اند.
عکاشه افزود: نکته اساسی این است که باید در ساخت ساختمان‌ها به جنس زمین و مقدار خاکبرداری توجه شود و فکر نمی‌کنم که در ساخت‌و سازهای شهر تهران کسی این مساله را جدی گرفته باشد.
وی تصریح کرد: پایتخت هائیتی مانند بخش‌هایی از جنوب شهر تهران بافتی فقیر نشین دارد و تراکم جمعیت در آن همانند مناطق جنوب تهران زیاد است و در زلزله اخیر می‌بینیم که حتی ساختمان‌های بتونی و کاخ ریاست جمهوری آن کشور هم تخریب شده است؛ بنابراین طبق مشاهدات بنده تفاوتی بین مقاومت سازه ساختمان‌های هائیتی و ساختمان‌های ساخته شده در تهران وجود ندارد. به علاوه حتی در محلات شمال تهران مانند شمیران و دربند هم کوچه‌های ۴ تا ۵ متری وجود دارد که در آنها بلند مرتبه‌سازی صورت گرفته که در موقع زلزله مشکل ساز خواهد بود؛ بنابراین با وجود چنین بافتی در صورت وقوع زلزله احتمالی در تهران کل خیابان‌های تهران مسدود خواهد شد.
موسس رشته ژئوفیزیک دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال ادامه داد: زلزله اصلی در تهران شاید کشته و مجروح زیادی بگیرد اما خسارت‌های ثانویه به مراتب شدیدتر از اثرات زلزله اصلی خواهد بود.
وی در خصوص انتخاب مکانی مناسب برای پایتخت ایران گفت: قاعدتا جا به جایی پایتخت چند دهه طول می‌کشد؛ اما به هر حال باید پایتخت را به جایی برد که زلزله خیزی کمتری داشته و بافت شهری آن با پیشرفت‌های علمی فعلی باشد. شهر تهران ۲۲۵ سال پیش ساخته شده و از آن زمان هیچ شهرداری توجه جدی به مساله زلزله نداشته است.
این استاد پیش‌کسوت زلزله‌شناسی در ادامه در تشریح مشخصات زلزله شناختی زمین‌لرزه اخیر هائیتی به تببین پارامترهای ارزیابی زمین‌لرزه‌ها پرداخت و به ایسنا گفت: برای نشان دادن مقدار انرژی‌ای که از یک زلزله تخلیه می‌شود، ‌پنج معیار وجود دارد. معیار اول، استفاده از امواج ثانوی برای زلزله‌های نزدیک است که به درجه ریشتر معروف است، معیار دوم، استفاده از امواج سطحی در زمانی است که پایگاه لرزه نگاری از کانون زلزله دور باشد، معیار سوم، استفاده از موج اولیه در زلزله‌های نزدیک و دور، معیار چهارم استفاده از مدت زمان لرزش زمین و پنجمین معیار برای سنجش مقدار انرژی زلزله استفاده از مشاهدات شکاف زمین می‌باشد.
رییس دانشکده علوم دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال در مورد بزرگی زلزله اخیر هائیتی که منابع مختلف اعداد متفاوتی بین ۷ تا ۳/۷ را برای آن گزارش کرده‌اند، گفت: بشر هنوز نتوانسته بزرگی زلزله را با دقت دو رقم اعشار بیان کند و البته در این معیار اختلافی در حد دو، سه دهم درصد هم اهمیت چندانی ندارد؛ بنابراین نمی‌توان با اطمینان اعلام کرد که زلزله هائیتی ۷ یا ۳/۷ ریشتر بوده است.
وی خاطرنشان کرد: بزرگی زلزله بر حسب ریشتر بیانگر انرژی تخلیه شده در کانون زلزله است و مقیاس اندازه‌گیری بزرگی زلزله به صورتی است که با یک درجه افزایش در مقیاس ریشتر، انرژی آزاد شده،۳۰ برابر می‌شود اما در مورد اعشار هیچ کس نمی تواند با قطعیت اظهار نظر کند. عکاشه در خصوص تعیین بزرگی دقیق زلزله هائیتی توضیح داد: طبق محاسبه مرکز لرزه نگاری در کلورادوی آمریکا بر اساس بیش از ۱۰۰ گزارش بزرگای زمین لرزه هائیتی۱/۷ اعلام شده است.
وی ادامه داد: معیار دیگر اندازه‌گیری زلزله، شدت آن است که مقیاسی ۱۲ درجه‌یی موسوم به مرکالی دارد.درجه مرکالی به میزان تخریب سازه های روی زمین و برداشت انسانها از زلزله مربوط می شود. بر این اساس اگر زلزله‌ای در منطقه‌ای کوهستانی یا کویری – غیرمسکونی – اتفاق بیافتد که انسانی در آنجا زندگی نکند،‌ درجه مرکالی آن صفر خواهد بود یعنی شدت زلزله در مقیاس مرکالی تنها برای مناطق مسکونی معنی دارد و فرمول‌های تجربی زیادی هست که چگونه درجه ریشتر را به مرکالی تبدیل کنیم.
استاد عکاشه افزود: با مشاهدات بنده از زلزله هائیتی به عقیده من شدت این زلزله ۱۰مرکالی می‌باشد. چرا که ساختمان‌هایی با بتن آرمه نیز در اثر این زمین لرزه تخریب شده بودند.
پدر زلزله شناسی ایران در خصوص گسل مسبب زمین لرزه هائیتی به ایسنا گفت: شهر پورتوپرنس نزدیک گسل اصلی است که صفحه کارائیب را از صفحه آمریکای شمالی جدا می‌کند. هائیتی یک کشور جزیره‌ای است که کل مساحت آن ۳۰ هزار کیلومتر مربع یعنی حدود دو درصد مساحت ایران است.
انتهای پیام

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.