تهران مثل « پورتو پرنس»!

0

عصر سه شنبه ساعت ۱۶ و ۵۳ دقیقه یک زلزله ۷ ریشتری جزیره کوچک هائیتی در آمریکای مرکزی را لرزاند. این زلزله که کانون آن در ۱۵ کیلومتری جنوب پایتخت هائیتی، قرار داشت، خسارات فراوانی را به پورتوپرنس وارد کرد. در این زلزله کاخ ریاست جمهوری و بسیاری از ساختمانهای دولتی ویران شد.ساعتی پس از زلزله، گروه های امدادی زیادی از کشورهای گوناگون وارد هائیتی شدند، اما نبود زیرساختهای مناسب و از میان رفتن تاسیسات موجود در این کشور، کمک رسانی به قربانیان را با دشواری روبه رو ساخت.
دولت هائیتی به دنبال زمین لرزه مهیب این کشور، ناچار شد کنترل موقت فرودگاه اصلی این کشور را به آمریکا واگذار کند. منابع غیر رسمی پیش بینی می کنند که آمار قربانیان این زلزله از مرز نیم میلیون نفر تجاوز کند که معادل یک بیستم جمعیت هائیتی است.
زلزله هائیتی یک بار دیگر زنگ خطر را برای همه جهان به صدا درآورد تا خطر بلایای طبیعی را جدی گرفته و پیش بینی های لازم را به عمل بیاورند.ایران نیز روی خط زلزله است. هر از گاه زلزله ای گوشه ای از این سرزمین را ویران می کند. در این میان هشدار کارشناسان هم چندان جدی گرفته نمی شود. دکتر بهرام عکاشه در گفتگو با روزنامه قدس از این خطر می گوید:
* چرا زلزله هائیتی این قدر مخرب بود؟
** یک زلزله به دلایل مختلفی می تواند مخرب باشد. مهمترین هایش شدت زلزله و عمق آن است. زلزله هائیتی در عمق سیزده کیلومتری زمین در یک منطقه پرجمعیت اتفاق افتاده است. کانون زلزله از سطح زمین تنها ۱۳ کیلومتر فاصله داشته است.
علاوه بر این پایتخت هائیتی در منطقه ای زلزله خیز و نزدیک به گسل قرار دارد. فصل مشترک صفحه کارادیب، که از زیر دریای کارائیب گذشته است، و صفحه آمریکای شمالی که جزیره مشترک هائیتی و دومینیکن در آن قرارگرفته است، از نزدیکی پایتخت هائیتی می گذرد. در چنین منطقه ای اگر زلزله های مخرب اتفاق نیفتد، جای تعجب دارد این را دانش زمین شناسی به ما می گوید.
اصلاً اگر زلزله نباشد، تمام قوانین تکتونیک و زمین ساخت و قوانین زمین شناسی کاملاً بی اعتبار می شود.
از طرف دیگر شهر پورتوپرنس در منطقه ای کوهستانی قرار گرفته، با ارتفاع دو هزار متر. بیشتر ساختمانها در شیب کوه قرار دارد، درست مثل تهران که در شیب کوه است. خب طبیعی است که ساختمانها در معرض خطر باشد.با وجود آن که زلزله در هائیتی حوالی ساعت ۵ عصر یک روز کاری اتفاق افتاده است، باز هم می بینید که آمار تلفات بسیار بالاست. یعنی مثل زلزله بم ساعت چهار صبح یک روز تعطیل اتفاق نیفتاده است، اما باز هم بسیار ویرانگر بوده است.
دلیل این فاجعه واین کشتار هم معلوم است. ساختار نادرست زمین، ساختمانها، شیب منطقه و مهندسی نبودن سازه ها و… باعث این کشتار شده است. زمان بازگشت چنین زلزله هایی طولانی است، درست مثل تهران. در تهران هم زلزله ویران کننده خواهد بود، زیرا آن زلزله هم در سطح زمین و احتمالاً در عمق ۱۵ کیلومتری رخ خواهد داد.زلزله ای که احتمال وقوع آن در تهران وجود دارد، هفت تا هفت و نیم ریشتر خواهد بود. این زلزله حتی اگر در شهر ری اتفاق بیفتد، باز هم تهران را ویران می کند.

*چه عوامل ژئوفیزیکی دیگری باعث می شود تا قدرت تخریب یک زلزله افزایش پیدا کند؟
**در درجه اول زمینی که سست باشد و ساختمانی که روی آن ساخته می شود، بی توجه به حالت خاک و زمین ساخته بشود، طبیعتا بسیار آسیب پذیر است. این آسیب پذیری وقتی بیشتر می شود که زمین شیبدار هم باشد، چون این لایه سستی که ساختمان روی آن ساخته شده است سر می خورد و سرازیر می شود. این ها را دانش زمین شناسی به ما می گوید و اتفاقاتی است که تجربه شده است.
عوامل دیگری هم هست مثل تراکم جمعیت، کوچکی و بزرگی کوچه ها، مقاومت ساختمانها.مسایل متعدد ثانویه ای هم هست که موجب کشتار زیاد می شود. مختصر اینکه خود زلزله آدم می کشد وعوامل ثانویه مثل آتش سوزی، آدمهایی که در کوچه های تنگ و باریک جا مانده اند و را از بین می برد. این عوامل به مراتب از خود زلزله خطرناک تر هستند.
الان درجه حرارت در هائیتی ظهرها بین ۳۰ تا ۳۵ درجه سانتی گراد است، یعنی بعد از بیست و چهار ساعت جنازه ها فاسد می شوند و اگر اینها را از زیر آوار بیرون نیاورند، کسی به شهر نمی تواند نزدیک شود. اینها حوادث دردناکی است که باید پیش از زلزله، برای رفع آنها تدابیری اندیشیده شود.

* در ایران، احتمال زلزله هایی از این دست چقدر است؟
** اجازه بدهید تنها به پایتخت بپردازیم. آخرین زلزله ای که درتهران اتفاق افتاد، حدود ۱۸۰ سال پیش بوده است.محاسبات ما نشان می دهد تا همین حالا هم زلزله در تهران دیر کرده است. البته نباید فراموش کرد که محاسبات ما ریاضی است، ما با احتمالات کار می کنیم ولی رفتار زمین ریاضی نیست. هنوز هیچ جای دنیا نمی توانند وقوع زلزله ای را با دقت پیش بینی بکنند.
دانش زلزله شناسی، موضوعی است که هنوز دارد مراحل کودکی اش را طی می کند.

* در دیگر مناطق کشور، این احتمال چگونه است؟
** ببینید، هر جا گسل هست آب هست وجایی که آب هست شهرسازی می شود. شمیرانات درست روی گسل است. بسیاری از مناطق دیگر ایران هم همین طور است. اصلاً پایتختی تهران به دلیل همین قضیه اشتباه بوده است.

* باتوجه به وجود دریای خزر وخلیج فارس ودریای عمان، آیا ایران در خطر وقوع سونامی هم قرار دارد؟
** برای سونامی به این احتیاج داریم که کف دریا شکسته بشود یا یک حرکت بالا و پایین داشته باشد، یعنی گسله های بالا و پایین داشته باشند. در خلیج فارس، گسلی که بخواهد بشکند نداریم اما در دریای عمان خطر سونامی وجود دارد. در دریای خزر هم به خاطر گسلی که از منطقه ترکمنستان عبور می کند می تواند سونامی رخ بدهد.

* خطر زلزله تا چه اندازه در شهرسازی ها و خانه سازی ها جدی گرفته شده است؟
** اگر این خطر در شهرسازی ایران جدی گرفته می شد، در زلزله ۶ ریشتری بم باید به جای ۳۰ هزار نفر، ۳ نفر کشته می شدند.
انتهای پیام

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.