فتح دوباره بازارهای از دست رفته

0

اگر بگوییم برای شرکت های ایرانی فعال درعرصه ساخت و ساز دو مقوله «حضور در بازارهای فرامرزی » و «تغییر نگاه مدیریتی به صادرات » آن چنان درهم تنیده شده است که یکی بدون دیگری قابل تصور نیست، حرف گزافی نگفته ایم. واقعیت این است که صنعت ساختمان طی سالهای پیش در زمینه صادرات کالاهای ساختمانی و خدمات مهندسی به هیچ عنوان موفق عمل نکرده است. در گذشته به دلیل وجود بازار داخلی پر رونق و پرسود، صنعت ساختمان رقابت و حضور در بازار داخلی را به بازار خارجی برتری می داد و از آنجا که همه کوشش و هم و غم خود رامعطوف به بازار داخلی کرده بود و شرایط و درآمد خوبی کسب می کرد،توجه چندانی به صادرات و فضای بیرون از مرزها نشان نمی داد. با کاهش چشمگیر حجم ساخت وساز در کشور که ناشی از رکود ساختمانی بین سالهای ۹۳ تا ۹۵ بود، بازار مصرف داخلی صنعت ساختمان نیزکاهش پیدا کرد و عملاً فعالان این حوزه به نوعی با نیرو و هزینه معطل روبرو شدند. شرکت هایی که در دوره رونق به این عرصه وارد شده و شروع به فعالیت کرده بودند نیز مزید برعلت شد تا شرایط کنونی عدم تعادل میان عرضه و تقاضا ایجاد شود. به بیان دیگر درشرایط حاضر شرکت های عرضه کننده خیلی بیشتر از شرکت های مصرف کننده هستند. از این رو یکی از راه های برون رفت از این وضعیت و رسیدن به موفقیت برای شرکت های مهندسی، پیمانکاری، مشاور و دارندگان محصولات ساختمانی این است که نگاه خود را به بیرون از مرزهای کشور معطوف کنند. حوزه ساخت و ساز کشور پس از گذراندن دوره ای سخت وطولانی از رکود، اکنون با انبوهی از گزینه ها و راهکارهای پیشرفت مواجه شده است که می تواند با تکیه بر مدیریتی دوراندیش به دستاوردهایی بزرگ دست یابد.

آشکار است که به دلیل شرایط کیفی و رقابتی موجود، شرکتهای ایرانی توانایی حضور در بازارهای اروپایی را ندارند. اگر با نگاه تجاری و به اصطلاح نگاه کسب و کاری به آن نگاه کنیم، به دلیل اینکه بخش بزرگی از فناوری های صنعت ساختمان ما وارداتی از کشورهای پیشرفته اروپایی است برای شرکت های ایرانی اصولاً توجیهی برای ورود به بازار آنها وجود ندارد. اما کشورهای غیر اروپایی می توانند هدف صادرات محصولات ساختمانی ایران باشند. این کشورها چه به دلیل همسایگی و قرابت های فرهنگی و تاریخی و چه به دلیل قرار گرفتن در شرایط پس از جنگ و ورود به دوران بازسازی تخریب ها، بازار بزرگی پیش روی فعالان عرصه ساخت وساز می گشایند. شرکت های ایرانی با بهره گیری از این پتانسیل ها قادر خواهند بود تا حضور خود را در این بازار تقویت کنند.

واقعیت این است که حجم انبوهی از ساخت و ساز در اطراف ما به وقوع می پیوندد که نسبت حضور شرکت های ایرانی در این بازار درمقایسه با رقیبانش بسیار اندک است.کارنامه ضعیف برندها و شرکت های ایرانی در ارائه خدمات و محصولات  دراین کشورها سبب شده است تا ترکیه، چین و حتی بعضی از کشورهای خاور دور نظیر تایوان، تایلند، مالزی، اندونزی و حتی هنگ کنگ گوی رقابت را از صنایع ایرانی بربایند و عرصه را هرچه بیشتر برای ما تنگ کنند.به دیگر بیان ما بازار بسیار خوبی داریم اما به دلیل اینکه در سالهای اخیر بد عمل کرده ایم آن را از دست داده ایم. بازاری که از قضا در آن نسبت به بسیاری از کشورها از جمله کشورهای اروپایی بسیار بهتر رقابتی تر می توانیم کار کنیم. به عنوان مثال در کشورهای آسیای میانه سهم عمده بازار باید متعلق به شرکت های ایرانی باشد. چرا که هم به لحاظ شرایط مرزی در وضعیت بهتری هستیم و هم قیمت تمام شده ما درمقایسه با کشورهای دیگر بهتر ومقرون به صرفه تر در می آید.اما نگاهی اجمالی به بازار این کشورها نشان می دهد که در همین بازارها کشور ترکیه از ما پیشی گرفته است. این پدیده نشان می دهد که شرکت های ما ضعیف عمل می کنند. در حقیقت با وجود توانایی های زیاد، شرکت های ایرانی فعال صنعت ساختمان در مقوله های صادرات کالا و صادرات خدمات مهندسی نتوانسته اند موفق ظاهر شوند.

پرسش اساسی این است که چرا شرکت های ایرانی نتوانسته اند جایگاه خوبی در بازارهای فرامرزی داشته باشند. همچنین چرا با وجود نیروی کار ارزان، حمایت های دولتی و هزینه های جانبی کمتر شرکت های ایرانی یا اصولاً تمایلی به صادارت  نداشته اند و یا به طور کلی توانایی حضور و رقابت در بازارهای فرامرزی را ندارند؟ برای نمونه نگاهی به وضعیت آمار نیروی کار در دو کشور مهم رقیب ایران یعنی چین و ترکیه نشان می دهد دستمزد ماهیانه کارگر ایرانی ۲۵۰ دلار، کارگر چینی ۳۲۱ دلار و کارگرهای ترکی ۴۵۰ دلار است اما وضعیت حضور شرکت های این دو کشور در محدوده نفوذ کالاهای صادراتی ایران بسیار بیشتر است. براساس آمار رسمی، ایران ارزانترین تعرفه برق دنیا را دراختیار دارد. از سوی دیگر نرخ حامل های انرژی نظیر گازوئیل، بنزین و نفت در ایران نیز فاصله ای بسیار زیاد با دیگر رقبای ما در بازار صادرات دارد که باز هم نشان از امتیاز صنایع ما در این بخش است. اما با وجود این ویژگی های مهم و اساسی همچنان قیمت تمام شده کالای ایرانی بیشتر و این نفوذ اقتصادی ضعیف در محدوده ای است که حوزه نفوذ فرهنگی ایران محسوب می شود.

پاسخ این پرسش را باید در «شیوه های مدیریتی » جستجو کرد.شرکتهای ایرانی اگر نگاه توسعه ای داشتند بی تردید به موضع صادرات فکر می کردند. این در حالیست که موضوع اصلی شرکتهای ایرانی نیزدر مسئله تفکر و مدیریت صاداراتی خودنمایی میکند. درواقع ما باید بدانیم که «در اندیشه صادرات بودن » با «چگونه باید در اندیشه صادرات بود » فرق دارد.اختلاف هزینه گاه فاحش و چشمگیر محصولات و خدمات صنایع و شرکتهای ما با دیگر رقبایمان از دو دلیل خارج نیست.

نخست سوء مدیریت و اشتباهات محاسباتی است که در افزایش دوره تولید یا تحمیل هزینه های مازاد نقش دارد. نکته دوم درتوقع بالای تولید کننده ها از حاشیه سود است که با توان و ظرفیت بازار همخوانی ندارد. اکنون زمان آن رسیده است تا مدیران بخشهای تولید و ارائه خدمات مهندسی وعمرانی با رعایت قواعد بازار رقابتی حاکم، سطح توقع خود را از حاشیه سود به سطحی معقول و استاندارد برسانند. تدارک وضعیت پیشینی صادرات کالا و خدمات مانند اصلاح شیوه تفکر مدیریتی و وضعیت ساختاری اداری کشور که معطوف به صادارت باشد و وضعیت پسینی صادرات مانند خدمات پس از فروش، حفظ کیفیت، گشایش دفاتر کار و نمایندگی و…. شرط اصلی حضور در بازارهای فرامرزی است.

بازار قابل توجه و جدی صادرات صنعت ساختمان کشور در منطقه برای فعالان ساختمانی فرصتی مغتنم و قابل تعیین کننده است تا با بازنگری جامع و ریشه ای، سهم اقتصاد ایران از این بازار چند میلیارد دلاری را بهبود بخشند.امروزه با توجه با رقابتی شدن بازار ایران، تغییر نگاه مدیریتی یک واقعیت گریز ناپذیر است. شرکت های ایرانی یک بار بازارکشورهای آسیای میانه را به آسانی از دست دادند، این بار اما باید بکوشند آن بازار را در کنار بازار کشورهای عراق، افغانستان، کشورهای حاشیه خلیج فارس مانند عمان و بحرین و… . کشورهای در حال توسعه آفریقا و آمریکای لاتین به دست آورند و برای نگه داشت آن بکوشند. امری که جز با اصلاح شیوه مدیریتی و نگاه معطوف به صادرات به سامان و سرانجام نمی رسد.

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.