چرا مردم کاهش تورم را باور نمی‌کنند

0

تورم به گزارش بانک مرکزی به ۱۵ درصد کاهش یافته است. کاهش نرخ تورم می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد. البته روشن است که این کاهش تورم بیشتر ناشی از افزایش رکود در اقتصاد است. افزایش نرخ بیکاری به ۱۲٫۹ درصد تاییدی بر این مدعاست اما این مقاله درصدد بیان موضوعی اقتصادی – اجتماعی است که جهت برنامه‌ریزی‌های بودجه‌ای و رفاهی بسیار حائز اهمیت است. سوال اصلی که باید مسئولان به‌دنبال پاسخی برای آن باشند، این است که چرا برای مردم کوچه و بازار پذیرش این نرخ تورم قابل قبول نیست. آیا بانک مرکزی گزارش نادرست می‌دهد یا شایعات اجازه این باورپذیری را نمی‌دهد؟ متاسفانه باور و تصور مردم در اغلب موارد از سوی مسئولان جدی تلقی نمی‌شود و در بسیاری مواقع به سادگی از آن عبور می‌کنند اما آنچه واقعیت دارد، این است که عدم باور جامعه نسبت به نرخ تورم منطقی به نظر می‌رسد. باید توجه داشت که این منطقی بودن به معنای نادرست بودن نرخ تورم نیست اما جمع این دو چطور ممکن است؟ برای پاسخ به این سوال باید آثار توزیعی تورم در جامعه را مورد توجه قرار داد. آثار توزیعی تورم در میان دهک‌های مختلف درآمدی متفاوت و غیریکسان است. اینکه آثار تورم بر دهک‌های مختلف جامعه یکسان نیست شاید به ظاهر حساسیت برانگیز نباشد اما اگر از این زاویه نگاه کنیم که دولت می‌تواند با تاکید بر سطح رفاه دهک‌های پایین درآمدی تورم را چنان توزیع کند که فشاری به این دهک‌ها نیاید؛ آنگاه این موضوع از حیث سیاستگذاری می‌تواند راهگشا باشد. اما اینکه چرا مردم تورم اعلام شده را به طور محسوس درک نمی‌کنند از منظر اعداد و ارقام به چند دلیل است:
۱ -تورم معمولا در اقتصاد ایران به صورت کوتاه‌مدت و با افزایش رکود و بیکاری در جامعه رخ می‌دهد. از سویی تورم، نرخ رشد قیمت‌هاست. تلقی عمومی از کاهش تورم، کاهش قیمت‌هاست. این در حالی است که کاهش تورم به معنای کاهش نرخ رشد قیمت‌ها نسبت به سال گذشته است. این عدم اطلاع باعث می‌شود مردم نسبت به کاهش نرخ تورم باور درستی نداشته باشند. از سویی، تورم رکودی تنها در کوتاه‌مدت قابل تحمل است و در میان‌مدت دولت مجبور است سیاست‌های انبساطی در پیش بگیرد. بنابراین تورم با این سیاست به سرعت روند افزایشی به خود می‌گیرد. ناپایداری و تغییرات نرخ تورم دلیل دیگری است که باعث می‌شود مردم نتوانند اثر کاهش تورم بر زندگی خود را به‌طور محسوس درک کنند.
۲ – تورم از یک منظر قدرت خرید افراد را کم می‌کند اما این اثر تورم در همه دهک‌های جامعه یکسان نیست و در برخی دهک‌ها عکس عمل می‌کند. به دیگر سخن، اثر تورم برای صاحبان درآمدهای غیرثابت و مشاغل آزاد عکس عمل می‌کند. بدین معنا که در میان‌مدت بار تورم از طریق انتقال هزینه خویش به دیگران جبران می‌شود و این خانوارهای دهک‌های پایین هستند که به دلیل درآمد ثابت در کوتاه‌مدت، بار تورم را به‌دوش می‌کشند و در میان‌مدت، تورم مضاعفی که از دیگران می‌رسد. بنابراین حتی می‌توان گفت که اثر تورم برای برخی کمرشکن و برای برخی دیگر به معنای فال نیک است چراکه درآمد آنها را افزایش می‌دهد.
۳ – سبد کالاهایی که در بانک مرکزی به عنوان شاخص قرار گرفته است با سبد واقعی مصرفی دهک‌های پایین درآمدی متفاوت است. این تفاوت باعث می‌شود که تورم اعلام شده از سوی دولت با آنچه که طبقات پایین درآمدی در افزایش قیمت کالاهای مصرفی خود می‌بینند از زمین تا آسمان فرق کند. از این رو مشاهده می‌شود درحالی که دولت در سال ۸۴، نرخ تورم را ۱۲٫۱ درصد اعلام کرده بود به گزارش بانک مرکزی مردم رشد هزینه‌ای ۲۵٫۲ درصدی را تجربه کردند.
۴ – سهم هزینه‌ای که دهک‌های پایین درآمدی برای برخی کالاها می‌پردازند با دهک‌های بالا و و قشر مرفه کاملا متفاوت است. از این رو، تغییر قیمت و تورم در برخی کالاها برای طبقاتی که سهم هزینه‌ای بیشتری برای آن کالاها می‌پردازند محسوس‌تر است. به‌طور مثال یک گزارش رسمی نشان می‌دهد که دو گروه هزینه‌ای مسکن و خوراکی در مجموع ۷۷ درصد از هزینه خانوارهای دهک اول را تشکیل می‌دهند و این در حالی است که این دو گروه تنها ۳۷ درصد دهک دهم را به خود اختصاص می‌دهند. با این توضیح تورم ایجاد شده در بخش مسکن و خوراکی‌ها فشار قابل توجهی به دهک‌های پایین درآمد وارد می‌کند و دهک‌های فقیر را به شدت تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. از این رو، نرخ تورم ۱۵ درصدی از حیث اثر روی زندگی مردم کاملا گویا نیست چراکه مشخص نیست این تورم ۱۵ درصدی مربوط به کدام بخش‌ها و با چه وزن هزینه‌ای در سبد خانوار است. بنابراین از حیث تاثیر آن بر زندگی مردم گمراه‌کننده است. از همین منظر کاهش تورم هم همیشه خبر امیدوارکننده‌ای برای مردم محسوب نمی‌شود چراکه معلوم نیست این کاهش تورم به نفع چه کسی تمام می‌شود.
منبع: تهران امروز
انتهای پیام

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.